Wat is craquelé eigenlijk?
Craquelé is een netwerk van fijne scheurtjes in een verf- of vernislaag. Dit kan gebeuren bij oude schilderijen, keramiek en ja, ook bij houtafwerkingen zoals Vernisolie. Hoewel het bij kunstwerken soms als charmant wordt gezien, wil je het bij een onlangs afgewertkt oppervlak natuurlijk liever vermijden.
Bij Vernisolie ontstaat craquelé meestal door spanning in de lagen. Dit kan te maken hebben met de manier van aanbrengen, de ondergrond of omgevingsfactoren.
Oorzaken van craquelé
1. Te dikke lagen
Vernisolie heeft een erg lange open tijd, wat betekent dat het langzaam droogt en diep in het hout trekt. Als je te dikke lagen aanbrengt, vormt de bovenzijde van de laag al een harde film terwijl het onderste deel nog niet volledig droog is. Dit kan later leiden tot barstjes, vooral bij temperatuur- of vochtwisselingen.
Oplossing:
Dunne lagen, dunne lagen, dunne lagen! Breng liever meerdere dunne lagen aan dan één dikke. Vernisolie laat zich het beste aanbrengen door het dun aan te brengen met een verfroller en vervolgens heel lichtjes ná te vegen met een platte, brede kwast om de belletjes stuk te maken en de olie goed te laten vloeien.
2. Onvoldoende droogtijd tussen lagen
Vernisolie heeft (veel) tijd nodig om volledig uit te harden. Als je een tweede laag aanbrengt voordat de eerste volledig droog is, kan er spanning ontstaan tussen de lagen. Dit kan na verloop van tijd resulteren in craquelé.
Oplossing:
Geef de lagen voldoende droogtijd. Dit kan afhankelijk van de temperatuur en luchtvochtigheid enkele dagen tot een week of meer duren. Wacht totdat de vorige laag volledig uitgehard en niet meer plakkerig is.
3. Koude of vochtige omstandigheden
Vernisolie droogt het best bij een aangename temperatuur (rond de 18-22°C) en een matige luchtvochtigheid. Als de omgeving te koud of te vochtig is, droogt de vernisolie ongelijkmatig. Hierdoor kunnen inwendige spanningen ontstaan, wat later voor scheurtjes zorgt.
Oplossing:
Breng Vernisolie aan bij een stabiele temperatuur, bij voorkeur binnenshuis of op een beschutte plek. Vermijd direct zonlicht of tocht tijdens het drogen.
4. Verkeerde ondergrondbehandeling
Hout dat niet goed ontvet of voorbereid is, kan problemen geven bij het hechten van de vernis. Oude verfresten, stof of siliconenhoudende reinigingsmiddelen kunnen de hechting verstoren. Dit kan ervoor zorgen dat de vernislaag gaat werken en uiteindelijk barstjes vertoont.
Oplossing:
Zorg ervoor dat het hout goed voorbereid is. Schuur het oppervlak met fijne korrel (180-240), ontvet het met een geschikte reiniger (zoals wasbenzine of terpentijn) en zorg ervoor dat er geen stof of oude lakresten achterblijven.
5. Te snel blootstellen aan water of temperatuurwisselingen
Vernisolie heeft tijd nodig om volledig uit te harden. Als het oppervlak te snel wordt blootgesteld aan water (bijvoorbeeld door regen) of aan snelle temperatuurwisselingen, kunnen er scheurtjes ontstaan.
Oplossing:
Laat Vernisolie minstens een week uitharden voordat het wordt blootgesteld aan vocht of intensief gebruik. Bij buitengebruik kan een langere uithardingstijd nodig zijn, afhankelijk van de weersomstandigheden.
Craquelé herstellen: wat nu?
Heb je toch last van craquelé in je Vernisolie? Geen paniek! Gelukkig is het meestal goed te herstellen.
1. Licht opschuren en opnieuw vernissen
In veel gevallen kun je de bovenste laag licht opschuren met fijn schuurpapier (korrel 320 of fijner) en vervolgens een nieuwe dunne laag Vernisolie aanbrengen. Dit vult de scheurtjes en zorgt in veel gevallen alsnog voor een mooie, egale afwerking.
2. Volledig verwijderen en opnieuw beginnen
Als het craquelé diep zit en niet met een nieuwe laag te verhelpen is, kan het nodig zijn om de vernis volledig te verwijderen. Dit kan door te schuren of door de laag te verwijderen met biologisch afbreekbare afbijt. Vervolgens begin je opnieuw met dunne, goed gedroogde lagen.
Conclusie: geduld is de sleutel
Craquelé in Vernisolie is vervelend, maar meestal goed te voorkomen. De sleutel is dunne lagen, voldoende droogtijd en een goede ondergrond. En mocht het toch gebeuren, dan is er gelukkig altijd een oplossing.
